Co sprawia, że marka otrzyma ochronę prawną jako znak towarowy?
Oznaczenie (marka) ma charakter odróżniający — a więc może być zarejestrowane jako znak towarowy — gdy spełnia co najmniej jeden z niżej wskazanych warunków.
1. Jest abstrakcyjne
Oznacza to, że:
a. nie ma własnego, inherentnego znaczenia
(np. „Reebok”, „BMW”, „Pepsi”),
lub
b. nie ma szczególnego znaczenia w odniesieniu do produktów lub usług, dla których ma być używane,
np. „Vistula” w odniesieniu do ubrań czy „Apple” (ang. jabłko) w odniesieniu do komputerów i elektroniki użytkowej.
Uwaga: jeśli oznaczenie jest słowem obcojęzycznym, jego znaczenie również może zostać uwzględnione — jeśli przeciętny klient na danym rynku może je zrozumieć.
2. Jest aluzyjne
Czyli jedynie pośrednio kojarzy się z produktami lub usługami, dla których jest przeznaczone, nie opisując ich wprost.
Przykłady: „Jaguar” dla samochodów, „Medicine” dla ubrań.
3. Wykracza poza treść opisową
Oznaczenie nie może składać się wyłącznie z informacji opisujących produkt, takich jak:
rodzaj („kobiece ubrania”),
miejsce pochodzenia („szyte w Polsce”),
jakość („pierwszy gatunek”),
ilość („komplet dwuczęściowy”),
przeznaczenie („dla niej”, „przeciwdeszczowe”),
sposób wytwarzania („ręcznie tkane”),
skład („100% jedwab”),
funkcja lub przydatność („wieczorowe”, „górskie”).
Jeżeli marka zawiera takie elementy opisowe, powinna dodatkowo zawierać oryginalne, wyróżniające ją elementy, np. grafikę lub charakterystyczną stylizację.
4. Pozostaje w zgodzie z interesem publicznym
Ochrona znaku towarowego musi godzić interes przedsiębiorcy z interesem konsumentów oraz innych uczestników rynku.
Rejestracja może zostać ograniczona lub może nastąpić jej odmowa, jeżeli:
a. Znak zawiera chronioną symbolikę
np. symbole państwowe, Unii Europejskiej, organizacji międzynarodowych (takich jak Komitet Olimpijski) — bez wymaganej zgody właściwego organu.
b. Zawiera nazwę zarejestrowanej odmiany roślin
W takim przypadku konieczne jest, aby poza tym elementem znak miał wystarczająco dużo odróżniających cech.
Rejestr odmian roślin: https://www.gov.pl/web/piorin/wykaz-odmian
c. Może wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia geograficznego produktu
Dotyczy to zwłaszcza produktów o chronionych oznaczeniach geograficznych, np. Bordeaux, oscypek, Parmigiano Reggiano, rogale świętomarcińskie, jabłka grójeckie.
Rejestr oznaczeń: https://tmdn.org/giview/
Przy produktach alkoholowych element geograficzny może być użyty tylko wtedy, gdy odpowiada faktycznemu miejscu produkcji.
W przypadku miejscowości homonimicznych (o tej samej nazwie, ale różnych lokalizacjach) rejestracja jest możliwa, o ile klienci nie będą błędnie kojarzyć produktu z innym, słynniejszym regionem.
Jak urzędy oceniają zgłoszenia znaków towarowych?
Urzędy badają, czy rejestracja znaku:
chroni konsumentów,
jest uczciwa względem konkurentów,
nie narusza praw osób trzecich.
Z perspektywy konsumenta
Znak powinien:
a. nie wprowadzać w błąd, np. co do jakości, rodzaju czy pochodzenia produktów,
b. nie naruszać uczuć odbiorców, np. związanych z tożsamością narodową, religijną, orientacją seksualną, zdrowiem,
c. pozostawać zgodny z porządkiem publicznym i dobrymi obyczajami, a więc nie być wulgarny czy obsceniczny.
Z perspektywy konkurentów
a. Brak kolizji z wcześniejszymi znakami
Znak nie może być identyczny ani konfuzjogenny względem znaków chroniących te same lub podobne towary/usługi.
Zgłoszenie może być zaakceptowane mimo podobieństwa — jeśli używanie znaku nie wprowadzi klientów w błąd.
Baza do sprawdzania znaków: https://www.tmdn.org/tmview/
Warto korzystać z funkcji „wyszukiwania rozmytego” i wyszukiwania obrazem.
b. Brak nadmiernego podobieństwa do znaków renomowanych
Dotyczy marek szeroko rozpoznawalnych, np. Nike, Adidas.
Znak nie może:
pasożytować na renomie wcześniejszego znaku,
osłabiać jego odróżniającego charakteru,
szkodzić jego reputacji.
Wątpliwości w tym zakresie wymagają konsultacji prawnej.
c. Poszanowanie uczciwych praktyk handlowych
Rejestracja znaku nie może uniemożliwiać innym przedsiębiorcom korzystania z opisowych określeń dotyczących ich produktów lub usług.
Dlatego elementy opisowe muszą pozostać w domenie publicznej.
Zgłoszenie powinno zawierać coś więcej — elementy, które czynią markę oryginalną i odróżnialną.
Prawa osób trzecich, które należy uwzględnić
a. Prawa autorskie do projektu graficznego
Jeżeli znak jest na tyle oryginalny, że stanowi „utwór”, konieczne jest uzyskanie praw autorskich (najczęściej na podstawie umowy z projektantem lub podmiotem zatrudniającym).
b. Prawa do postaci i elementów chronionych
Każde wykorzystanie postaci fikcyjnych, ilustracji czy elementów chronionych prawem autorskim wymaga zgody właściciela praw.
c. Dobra osobiste: imię, nazwisko, wizerunek
Użycie w znaku czyjegoś imienia, nazwiska lub podobizny wymaga zgody tej osoby.
Przykłady:
wizerunek założyciela KFC, Harlanda Davida Sandersa,
nazwiska projektantów w nazwach domów mody, takich jak „Versace” czy „Armani”.
d. Zgłoszenia dokonane w złej wierze
Urzędy mogą odmówić rejestracji znaku, gdy zgłaszający działa w celu:
przejęcia cudzej renomy,
wykorzystania porzuconej domeny,
zmuszenia właściciela wcześniejszego oznaczenia do odkupienia znaku („trolling”).
Wczesne zgłoszenie znaku chroni przed takimi sytuacjami.
Legalne używanie symbolu ®
Symbol ® możesz stosować dopiero po uzyskaniu rejestracji.
Użycie go wcześniej jest nielegalne i może skutkować sankcjami.
Podsumowanie
Ochrona znaku towarowego to nie tylko kwestia formalna — to strategiczna decyzja biznesowa, która:
zabezpiecza tożsamość marki,
wzmacnia Twoją pozycję rynkową,
minimalizuje ryzyko sporów,
zwiększa wartość firmy.
Znając zasady dotyczące zdolności odróżniającej, możesz:
zaprojektować markę, która naprawdę się wyróżnia,
skutecznie ją chronić,
rozwijać swój biznes z większą pewnością.
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w kolejnych krokach, weryfikacji projektu marki lub zgłoszenia do ochrony — warto skorzystać z profesjonalnej pomocy w zakresie własności intelektualnej.
