Co robić, gdy ktoś wykorzystał Twoje zdjęcia, grafiki lub teksty bez Twojej zgody?
Z naruszeniem praw do Twojej własności intelektualnej mamy do czynienia w szczególności wtedy, gdy ktoś bez Twojej zgody:
publikuje Twoje zdjęcia lub grafiki na swojej stronie lub w mediach społecznościowych,
kopiuje teksty ze strony internetowej, bloga lub oferty,
wykorzystuje Twoje materiały w celach marketingowych lub sprzedażowych,
rozpowszechnia Twój wizerunek.
Co istotne – ochrona prawna przysługuje automatycznie. Nie trzeba nic rejestrować ani oznaczać, żeby móc z niej skorzystać.
Krok 1: zabezpieczenie dowodów naruszenia
Zanim zgłosisz naruszenie lub skontaktujesz się z naruszycielem, zadbaj o dowody:
utrwal treść naruszającą Twoje prawa w niezależnym archiwum internetowym lub w protokole notarialnym,
ewentualnie wykonaj zrzuty ekranu z widoczną datą i adresem URL.
Najczęściej stosowanym narzędziem jest Web Archive (Wayback Machine): https://web.archive.org
Zapisanie zawartości strony internetowej w Web Archive czy w protkole notarialnym pozwala wykazać przed Sądem, że treść naruszająca Twoje prawa była publicznie dostępna w danym czasie – nawet jeżeli później zostanie usunięta.
Krok 2: zgłoszenie naruszenia
Kolejnym krokiem jest zgłoszenie naruszenia właścicielowi witryny internetowej.
Większość platform (media społecznościowe, marketplace’y, portale, hostingodawcy) udostępnia formularze typu „zgłoś naruszenie”. Należy je wypełnić i warto zrobić zrzuty ekranu z wypełnionym formularzem przed jego wysłaniem i zaraz po tym.
Zgłoszenie naruszenia powinno zawierać:
dokładne wskazanie treści stanowiącej naruszenie wraz z odsyłającym do niej linkiem,
informację, jakie prawo zostało naruszone,
dane osoby lub firmy zgłaszającej,
oświadczenie o prawdziwości zgłoszenia.
Po otrzymaniu wiarygodnej informacji portal ma obowiązek niezwłocznie zareagować – najczęściej poprzez usunięcie lub zablokowanie treści.
Jeśli na stronie nie ma formularza, można poinformować jej administratora o naruszeniu wysłając wiadomość e-mail.
Jakie prawa podlegają ochronie?
Prawa autorskie
Zdjęcia, grafiki oraz teksty co do zasady stanowią utwory w rozumieniu prawa autorskiego i podlegają ochronie od momentu ich ustalenia. Ochrona ta przysługuje podmiotowi uprawnionemu zarówno w zakresie autorskich praw majątkowych, jak i autorskich praw osobistych. Istnieje domniemanie, że autorem jest osoba pierwsza publikująca daną treść, warto więc odszukać i utrwalić swoją pierwszą publikację naruszonej treści na przykład na profilu na Instagramie czy w innym miejscu.
Prawa autorskie pozwają Ci decydować o:
każdym kopiowaniu i rozpowszechnianiu treści (z wyłączeniem dozwolonego użytku),
wykorzystywaniu Twoich treści w działalności komercyjnej,
wprowadzaniu zmian do treści, poprzez przykładowo ich przerabianie czy łączenie z innymi.
Naruszeniem może być nie tylko użycie całości utworu, lecz również użycie jego fragmentu (np. części tekstu lub zdjęcia), a także wykorzystanie treści w innym kontekście, niż zamierzony przez uprawnionego.
Prawo do wizerunku
Jeżeli na zdjęciach lub materiałach graficznych przedstawiona jest osoba fizyczna (realna, istniejąca osoba), zastosowanie znajduje również prawo do wizerunku. Co do zasady rozpowszechnianie wizerunku wymaga uprzedniej zgody osoby przedstawionej, a jej brak stanowi naruszenie prawa.
Prawo do wizerunku jest jednocześnie dobrem osobistym, co zapewnia szeroki zakres ochrony cywilnoprawnej, niezależnie od tego, czy naruszenie ma charakter komercyjny.
Jakie roszczenia przysługują po naruszeniu?
Usunięcie treści po zgłoszeniu naruszenia nie zamyka drogi do dalszych działań. W zależności od okoliczności możesz dochodzić m.in.:
zaniechania dalszych naruszeń,
usunięcia skutków naruszenia,
odszkodowania czy wydania uzyskanych korzyści,
zadośćuczynienia,
zapłaty określonej sumy pieniężnej na cel społeczny,
publikacji przeprosin lub stosownego oświadczenia.
Roszczenia te kieruje się bezpośrednio przeciwko naruszycielowi, niezależnie od faktu, że portal lub platforma usunęły sporną treść.
Dlaczego szybka reakcja ma znaczenie?
Niezwłoczne podjęcie działań pozwala:
ograniczyć skalę naruszenia,
skutecznie zabezpieczyć materiał dowodowy,
wzmocnić pozycję negocjacyjną wobec naruszyciela,
zapobiec dalszemu rozpowszechnianiu treści.
Podsumowanie
W przypadku stwierdzenia naruszenia warto trzymać się prostego schematu:
Zabezpieczenie dowodów (Web Archive lub protokół notarialny, screeny z URL; utrwalenia pierwszej publikacji).
Zgłoszenie naruszenia administratorowi strony,
Ocena zasadności dalszych roszczeń wobec naruszyciela.
Świadome i szybkie działanie często pozwala realnie bronić praw własności intelektualnej, przywracając kontrolę nad nimi Tobie, jako uprawnionemu właścicielowi.
